• 1

مقاله ها

روش شناسی فراترکیب و کاربرد آن در سیاستگذاری عمومی

یحیی کمالی

فصلنامه علمی پژوهشی سیاست دوره 47، شماره 3

 

https://jpq.ut.ac.ir/article_62861.html

 

چکیده

هدف پژوهش در حوزۀ سیاستگذاری، ارائۀ توصیه‌های علمی و عملیاتی به سیاستگذاران است. پژوهش ‌سیاستی در پی بررسی عوامل مؤثر بر سیاست‌ها و تأثیر سیاست‌ها بر جامعه است و در این زمینه از روش‌های مختلفی بهره می­گیرد. پیچیدگی محیط سیاستگذاری عمومی و ابعاد مختلف مسائل سیاستی ایجاب می‌کند که تحلیل‌گران سیاست، به رویکردهای روش‌شناسی مناسب مجهز باشند. در این میان روش فراترکیب، عصارۀ پژوهش­های انجام‌گرفته در یک موضوع خاص را به شیوۀ نظام­مند و علمی فرا روی سیاستگذاران قرار می­دهد، نقش مهمی در روشن کردن ابعاد مختلف پدیده‌های سیاستی پیچیده دارد و یادگیری سیاستی و مطلع شدن مقامات را تسهیل می‌کند. در مقالۀ پیش رو با درک ضرورت توسعۀ روش‌شناسی ترکیب پژوهش‌ها در حوزۀ سیاستگذاری به تبیین روش فراترکیب، مراحل و مزایای آن پرداخته شده و نمونه‌هایی از کاربرد این روش در سیاستگذاری عمومی بیان شده است.

واژه های کلیدی: پژوهش، سیاستگذاری، روش، علوم سیاسی، فراترکیب.

 

نقش جامعه مدنی در فرایند سیاستگذاری عمومی؛ ارائه چارچوبی مفهومی

یحیی کمالی

دو فصلنامه پژوهشی پژوهش سیاست نظری دوره 11، شماره 20

http://political.ihss.ac.ir/Article/13960510115707286

چکیده

جامعه مدنی، نهادها و عناصر آن یکی از موضوعات مورد توجه پژوهشگران اجتماعی و سیاسی است. جامعه مدنی به ویژه در نظام‌های دموکراتیک تأثیر قابل‌توجهی بر فرآیند سیاستگذاری عمومی دارد. فرايند سياسي، فرايند اصلي در سیاستگذاری عمومي است اين فرايند مجموعه‌اي از قدرت و نفوذ در جامعه است كه در آن بازيگران زيادي مي‌كوشند تا به اهداف معيني دست يابند. فرآیند سیاستگذاری عمومی در مراحل مختلف آن تحت تأثیر نیروهای نوینی است که بر دامنه حضور آنها و میزان قدرت­شان روز به روز افزوده می‌شود. شناخت این تأثیرات می‌تواند راهنمای مناسبی در تبیین و برآورد سیاست‌های عمومی در یک کشور پیش رو قرار دهد. در این مقاله، فرایند سیاستگذاری به پنج مرحله شکل‌گیری مرجعیت‌ها، تنظیم دستور کار، تصمیم‌گیری، اجرا و ارزیابی سیاست‌ها تفکیک شده و سپس نقش جامعه مدنی در فرآیند سیاستگذاری مورد تحلیل قرار گرفته است.

واژه های کلیدی:جامعه مدنی، سیاستگذاری، مرجعیت سیاست ها، اجرا و ارزیابی.

 

بررسی موانع کاربردی سازی علم سیاست از دیدگاه مدیران اجرائی استان کرمان

محمدعبداله پور و یحیی کمالی

پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره 11، شماره 2

http://ipsajournal.ir/?_action=articleInfo&article=283&vol=56

چکیده

هدف پژوهش: هدف این پژوهش تجربی کشف موانع موجود در راه کاربردی­سازی علم سیاست از دیدگاه مدیران اجرائی و دولتی استان کرمان است. روش­شناسی پژوهش: روش­پژوهش، روش کیفی «داده­ بنیاد» آنسلم اشتراوس و ژولیت کُربین است. جامعة پژوهش شامل مجریان، مدیران و مسؤلین اجرایی و دولتی استان کرمان است و شیوة نمونه­گیری به صورت نظری باز و هدفمند با انتخاب موارد بارز و شاخص برای رسیدن به معرف بوده است. نحوة جمع­آوری داده­ها به صورت میدانی با فنون مصاحبه و شیوة تحلیل داده­ها به وسیلة نرم افزار اطلس تی.آی بوده است. تدوین سؤالات مصاحبه در ابتدا مبتنی بر مطالعات قبلی و سپس در حین مصاحبه تغییر یافته­اند و در مجموع 6 سوال از 35 مدیر استانی در طی 5 ماه پرسیده شده­است. یافته­های پژوهش­: یافته­های پژوهش اشاره به کشف و شناسایی 6 مقوله با 29 مفهوم در خصوص موانع کاربردی­شدن علم سیاست دارد و این مقولات عبارتند از: «سیاست»، «فرهنگ»، «سازمان»، «روش»، «نیروی انسانی»، «ارتباطات». نتایج پژوهش: نتایج پژوهش حکایت از این دارد که در میان شش مولفه کشف شده، مولفة سیاست از تعین بخش­ترین و در مقابل، مقوله تعامل از متأثرترین موانع بوده است. اما موانع دیگر همچون فرهنگ، سازمان، روش و نیروی­انسانی به لحاظ اهمیت در طیف میانه قرار داشته و جزو تاثیرگذارترین موانع به شمار می­روند. نتیجه این­که حل موانع موجود کاربردی­شدن علم سیاست مستلزم اعتمادسازی میان نهاد علم و سیاست، استقلال نهاد علم و درون­زا شدن کاربردی­سازی است.

واژه های کلیدی: سیاست، علم سیاست، دولت، کاربردی سازی، روش شناسی کیفی.

 

بررسي نقش شفافيت اقتصادي در تقويت فرهنگ مالياتي
يحيي کمالي
فصلنامه راهبرد توسعه سال 13، شماره 46

http://www.tsrc.ir/fa/sections?category/news/6217/118

 

چکيده
شفافيت اقتصادي در دنياي امروز كه گرايش به سمت جهاني‌شدن شدت گرفته، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. يكي از شرايط اساسي اقتصاد رقابتي، وجود شفافيت در ميزان عرضه و تقاضاي كالا،‌ خدمات، كار، سرمايه و همچنين تعداد دارندگان آنها و وجود امكانات دسترسي به آنهاست. شفافيت اقتصادي پيامدهاي مثبتي بر سرمايه‌گذاري و رشد اقتصادي دارد و درآمدهاي مالياتي و كيفيت زيرساخت‌هاي اقتصادي و خدمات عمومي را افزايش مي‌دهد. شفافيت باعث تسهيل نظارت بر فعاليتهاي اقتصادي و عملکرد سازمانهاي دولتي ميشود. مقاله حاضر با استفاده از روش فراتحليل به تبيين مفهومي فرهنگ مالياتي پرداخته، سپس نقش شفافيت اقتصادي را به عنوان عامل تقويت فرهنگ مالياتي مورد بررسي قرار داده است. نتايج اين پژوهش نشان ميدهدکه اثرات و پيامدهاي شفافيت اقتصادي در فرهنگ مالياتي به صورت تقويت رفتار مالياتي مؤديان بروز مي­يابد.

واژه های کلیدی: شفافيت، دولت، پاسخگويي، اطلاعات، فرهنگ ماليات.

 

بررسی مفاهیم مرجعیت، پارادایم و ائتلاف حامی در تحلیل سیاستگذاری عمومی

حمیدرضا ملک محمدی و یحیی کمالی

فصلنامه علمی پژوهشی سیاست، دوره 46، شماره 1

 

https://jpq.ut.ac.ir/article_57332_7668.html

چکیده

سیاستگذاری عمومی فرایندی پیچیده و چندبعدی است و عوامل متعددی بر آن تأثیر می‌گذارند. هدف تحلیل سیاستگذاری شناخت این عوامل و متغیرهاست. یکی از رویکردهای مهم در تحلیل سیاستگذاری عمومی، بررسی نقش ایده‌ها و ارزش‌ها در سیاستگذاری عمومی است. این رویکرد به‌دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه ایده‌ها به سیاست‌ها و قوانین رسمی تبدیل می‌شوند و در نهایت در جامعۀ مورد نظر به مرحلۀ اجرا در می‌آیند. در این زمینه سه مفهوم پارادایم سیاستگذاری توسط پیتر هال، مفهوم مرجعیت توسط پیر مولر و مفهوم ائتلاف حامی توسط پل ساباتیر ارائه شده است. این پژوهش براساس چهار مؤلفه (اصول اساسی، اصول مشخص، شیوه‌های اقدام و ابزارها) به بررسی و مقایسۀ این سه مفهوم می‌پردازد و نقش ارزش‌ها و ایده ­ها را در تحلیل سیاستگذاری عمومی تبیین می‌کند

واژه های کلیدی: ائتلاف حامی، ارزش ها، پارادایم، سیاستگذاری، مرجعیت

 

بررسی ویژگی‌های استاد خوب از دیدگاه دانشجویان علوم‌سیاسی دانشگاه شهید باهنر کرمان

یحیی کمالی و محمد عبداله پور

فصلنامه علمی و پژوهشی آموزش و ارزشیابی شماره 30

http://jinev.iaut.ac.ir/article_518194_111439.html

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی ویژگی­های استاد خوب از دیدگاه دانشجویان کارشناسی علوم‌سیاسی دانشگاه شهید باهنر است. روش پژوهش مبتنی بر نظریه مبنایی است. روش گردآوری دادها، مصاحبه نیمه سازماندهی شده با دانشجویان و استفاده از اسناد و مدارک است. روش نمونه‌گیری، نمونه‌گیری نظری است. با 70 دانشجو مصاحبه شد. یافته‌های پژوهش بیانگر این است که ویژگی‌های استادخوب در پنج مقوله 1)توانمندی پژوهشی، 2)توانمندی آموزشی و تدریس، 3)نظارت و ارزشیابی دانشجویان، 4)اخلاق و رفتار و 5)پایبندی به مقررات آموزشی دسته‌بندی می‌شوند. از بین این مقولات، اهمیت دو مقوله توانمندی آموزشی و تدریس و نظارت و ارزشیابی دانشجویان بیشتر است. این دو مقوله از مقوله توانمندی پژوهشی تأثیر می‌پذیرند. دو مقوله پایبندی به مقررات آموزشی و مقوله اخلاق و رفتار نیز از ویژگی­های استاد خوب محسوب می‌شوند که می‌توانند دو مقوله توانمندی آموزشی و تدریس و نظارت و ارزشیابی دانشجویان را تحت تأثیر قرار دهند. در پایان نتایج پژوهش با پیشینه پژوهش مقایسه شد و پیشنهاداتی ارائه گردید.

واژه های کلیدی:استاد خوب؛آموزش؛دانشجویان علوم سیاسی؛نظریه مبنایی.

 

روش‌شناسی نظریه مبنایی و کاربرد آن در علوم سیاسی

یحیی کمالی

فصلنامه علمی پژوهشی علوم سیاسی شماره64

http://psq.bou.ac.ir/article_14112_1067.html

چکیده

ویژگی­‌های نظریه مبنایی موجب گسترش استفاده از این روش در مطالعات علوم اجتماعی شده است. رشته علوم سیاسی، متغیرهای پیچیده و چندبعدی مانند سیاست، قدرت سیاسی و دولت را مطالعه می­ کند. شرایط و عوامل متفاوت حاکم بر متغیرهای مورد مطالعه این رشته در جوامع مختلف، ایجاب می­ کند که پژوهشگران این عرصه مجهز به مهارت­ های مختلف روش­شناسی باشند تا بتوانند این پدیده­ های غامض را در چارچوب و زمینه خاص خود مطالعه و بررسی نمایند. نظریه مبنایی واجد ویژگی­ هایی است که می­ تواند مورد استفاده پژوهشگران علوم سیاسی قرار گیرد. این پژوهش به تبیین روش‌شناسی نظریه مبنایی و کاربردهای آن را در پژوهش‌های علوم سیاسی پرداخته و با بررسی مطالعات نظری انجام شده در مورد این روش و همچنین بررسی پژوهش­ هایی که از این استراتژی استفاده کرده­اند تلاش کرده تبیین دقیق و کاربردی از روش شناسی نظریه مبنایی ارائه دهد و در این راستا، نرم‌افزار اطلس تی آی را معرفی کرده است.

واژه­ های کلیدی: علوم سیاسی، روش، نظریه مبنایی، پژوهش، اطلس تی آی.

 

تحلیل نهادینه سازی سیاستگذاری توسعه پایدار در ایران

بررسی موانع و ارائه مدل

یحیی کمالی و حمیدرضا ملک محمدی

فصلنامه علمی و پژوهشی فرآیند مدیریت و توسعه شماره 84

 

http://www.jmdp.ir/browse.php?a_id=1738&sid=1&slc_lang=fa

 

چکیده

توسعه پایدار برای پاسخ به معضلات اقتصادی، محیط زیستی و اجتماعی دنیای امروز از سوی دانشمندان مطرح و به طور گسترده توسط دولت‌ها، نهادهای بین‌المللی، شرکت‌های تجاری و سازمان‌های غیردولتی مورد پذیرش قرار گرفته است. پژوهش حاضر به دنبال تحلیل موانع نهادینه شدن سیاستگذاری توسعه پایدار و ارائه مدلی برای نهادینه سازی آن در ایران است. در این پژوهش، نظریه مبنایی به عنوان استراتژی پژوهش و روش مصاحبه و استفاده از اسناد و مدارک برای جمع آوری داده­ها مورد استفاده قرار گرفته است. مصاحبه به صورت نیمه سازماندهی شده با متخصصان دانشگاهی انجام شده و روش نمونه گیری، نمونه گیری نظری است. تجزیه و تحلیل داده­ ها نیز با استفاده از نرم افزار اطلس تی آی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می­دهد که مجموعه­ای از عوامل شناختی، نهادی- قانونی، سیاستی و اجتماعی مانع نهادینه شدن سیاستگذاری توسعه پایدار در ایران شده است. در نتیجه نهادینه سازی سیاستگذاری توسعه پایدار در ایران نیازمند کاربست مدلی است که مبتنی بر این موانع و با استفاده از اسناد بین­ المللی، تجربه سایر کشورها و نظرات متخصصان داخلی انجام اقدامات و تغییراتی را در هر زمینه پیشنهاد نماید.

واژه­ های کلیدی: توسعه پایدار، نهادینه سازی، سیاستگذاری، پایداری، مدل.

 

افکارعمومی و سیاستگذاری عمومی(تاملی نظری)

محمود غفوری و یحیی کمالی

فصلنامه علمی و پژوهشی سیاست تابستان 1389

 

https://jpq.ut.ac.ir/article_21176_2095.html

 

چکیده

افکار عمومی یکی از عوامل اصلی تاثیر گذار بر سیاستگذاری عمومی است. جایگاه افکار عمومی بسته به نوع نظام سیاسی، متفاوت است و فرایند سیاستگذاری نیز از ماهیت نظام سیاسی تاثیر می پذیرد. تاثیر گذاری افکار عمومی بر سیاستگذاری عمومی با توجه به ماهیت و شکل نظام سیاسی متفاوت خواهد بود. این مقاله در صدد است این تاثیر گذاری را در فرایند سیاستگذاری عمومی مورد بررسی قرار دهد.

واژه های کلیدی: افکار عمومی، سیاستگذاری عمومی، مرجعیت، ارزیابی، نظام سیاسی.

 

مرجعیت سیاست ها و توسعه گردشگری ایران در برنامه سوم و چهارم توسعه

یحیی کمالی

فصلنامه علمی و پژوهشی فرآیند مدیریت و توسعه شماره 87

 

http://www.jmdp.ir/browse.php?a_id=1971&sid=1&slc_lang=fa

 

چکیده

در این مقاله سعی شده است سیاست های توسعه گردشگری ایران از یک منظر خاص بررسی شود. در مورد دلایل عدم توسعه صنعت گردشگری کشور بسیار بحث شده است. اما کمتر پژوهشی به ریشه های اساسی عدم توسعه صنعت گردشگری کشور پرداخته است. پژوهش حاضر از منظر رشته سیاستگذاری عمومی و با تاکید بر مفهوم مرجعیت سعی دارد عدم توسعه گردشگری کشور را با توجه به ابهام مرجعیت سیاست های گردشگری توضیح دهد. در این مسیر سیاست ها و عملکرد آنها در برنامه های سوم و چهارم توسعه مورد بررسی قرار گرفته است.

واژه ­های کلیدی: مرجعیت، مرجعیت بخشی، مرجعیت کلی، گردشگری، توسعه.

 

بررسی نقش ارزیابی عملکرد کارکنان در تحقق شایسته­ سالاری در سازمان

یحیی کمالی

فصلنامه علمی ترویجی منابع انسانی ناجا شماره 37

http://phr.jrl.police.ir/content.php?pagename=show-article&request_id=12009&journal_id=28

چکیده

شایسته­ سالاری یکی از عوامل مهم موفقیت سازمان‌ها محسوب می ­شود. تحقق شایسته‌سالاری مستلزم کاربرد سازوکارهای مختلفی مانند وجود نظام دقیق گزینش و انتخاب کارکنان و روش بهینه نگهداشت، ارتقا و توانمندسازی کارکنان است. در این فرایند، نظارت و ارزیابی عملکرد نقش قابل‌توجهی ایفا می­کند. این پژوهش با استفاده از روش فراتحلیل به بررسی و تبیین نظارت و ارزیابی عملکرد به عنوان یکی از عوامل تحقق شایسته‌سالاری در سازمان­ ها می‌پردازد. نتایج پژوهش بیانگر این است که با اجرای نظارت و ارزیابی عملکرد مبتنی بر معیارهای شایستگی و اعمال ارتقا و کاهش جایگاه شغلی بر اساس نتایج ارزیابی عملکرد می­ توان خلأ وجود نظام شایسته گزینی کارکنان را پوشش داده و از این طریق زمینه تحقق شایسته‌سالاری در سازمان­ها را فراهم کرد. توجه به این مسئله می­ تواند مدیران سازمانی را به استفاده از روش‌های نوین نظارت و ارزیابی عملکرد ترغیب نماید و از این طریق باعث بهبود فرایند عملکرد و دستیابی به اهداف سازمان شود.

واژگان کلیدی: شایسته­ سالاری، سازمان، نظارت، ارزیابی عملکرد، فرایند.

 

بررسی نقش تمرکززدایی در تحقق سلامت اداری

یحیی کمالی

فصلنامه علمی ترویجی سیاست های راهبردی و کلان شماره 5

http://www.jmsp.ir/article_6264_999.html

چکیده

سلامت اداری در سازمان‌های دولتی منجر به تصميم سازي و تصمیم‌گیری‌های درستو اجرای مناسب سیاست­ها می­شود و ارائه کارآمد و اثربخش خدمات عمومی را به دنبال دارد. عوامل مختلفی مانند کنترل و نظارت کارآمد، فرهنگ سازمانی، محیط سازمانی و ساختار دولت در تحقق سلامت اداری نقش دارند. یکی از عوامل اصلی موثر بر سلامت نظام اداری، ساختار غیرمتمرکز اداری است. عدم تمركز اگر به خوبي برنامه‌ریزی و هدایت شود مي­تواند فرصت‌های مهمي را براي تحقق سلامت اداری فراهم آورد. در این مقاله مفهوم سلامت اداری و کارکردهای آن تبیین شده و نقش و تأثیر تمرکززدایی اداری به مثابه یکی از عوامل اصلی تأثیرگذار بر سلامت اداری مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

واژه‌های کلیدی: سلامت اداری، ساختار اداری، نظام اداری، تمرکز، تمرکززدایی.

 

روش­ های تحلیل و مدل­ های اجرای سیاستگذاری توسعه پایدار

یحیی کمالی

فصلنامه علمی ترویجی راهبرد یاس شماره 29

http://ecc.isc.gov.ir/showJournal/2021/22020/230184

 

چکیده

توسعه پایدار به دلیل اقبال گسترده در محافل دانشگاهی، سازمان‌های بین­ المللی و سطوح مختلف سیاستگذاری به یکی از بالنده­ ترین مباحث روز دنیا تبدیل شده است. این مفهوم، چشم اندازی جدید در سیاستگذاری پیش روی دولت‌ها قرار می‌دهد. تحقق توسعه پایدار در درجه اول مستلزم شناخت دقیق این پدیده و در درجه دوم شناخت جدیدترین روش‌های تحلیل و مدل‌های اجرای سیاست‌های توسعه پایدار است. این رو در این مقاله این پرسش‌ها مورد بررسی قرار گرفته است: توسعه پایدار چیست؟ چه دیدگاه‌هایی در این زمینه وجود دارد؟ و سیاستگذاری توسعه پایدار مستلزم کاربست کدام روش‌های تحلیل و مدل‌های اجرا است؟ جهت تبیین پاسخ این پرسش‌ها، مفروضات بنیادین توسعه پایدار و سه دیدگاه عمده درباره توسعه پایدار مورد بررسی قرار می­گیرند؛ و روش‌های تحلیل سیاستگذاری مانند بازسازی نظریه سیاستگذاری، تحلیل ذینفعان، تحلیل گفتمان، تحلیل هزینه- فایده، ارزیابی تأثیرات و مدل‌های طرح اولیه، بالا به پایین، پایین به بالا، مدل فرآیندی، مشارکتی و بازنمایی به جلو و عقب در زمینه اجرای سیاست‌های توسعه پایدار به اختصار تحلیل می‌شوند.

واژه­ های کلیدی: توسعه پایدار، سیاستگذاری، تحلیل سیاست، پایداری، اجرا.

 

حکمرانی خوب چیست؟

یحیی کمالی

ماهنامه تدبیر شماره 206

http://www.magiran.com/view.asp?Type=pdf&ID=632907&l=fa

 

واژه هاي حكمراني و حكمراني خوب اخيرابه طور فزاينده اي درادبيات توسعه مورد استفاده قرار گرفته اند. حكمراني بد به طور گسترده اي به عللريشه اي همه زشتی ها در جوامع ما اشاره دارد. اعانه دهندگان ونهاد هاي مالي بين المللي عمده بطور گسترده اي كمك ها و وام هايشان را بر مبناي اصلاحاتي قرار مي دهند كه حكمراني خوب ميسر شود. اين مقاله تلاش مي كند تا به ساده ترين شكل ممكن معاني حكمراني و حكمراني خوب را توضيح دهد. حكمراني: حكمراني مفهومی جديد نيست. بلكه به قدمت تمدن بشري است. معناي ساده حكمراني فرآیند تصميم گيري و فرآیندي كه بوسيله آن تصميمات اجرا مي شوند(يا نمي شوند). حكمراني درچندين زمينه مي تواند استفاده شود مثل حكمراني شرکتی، حكمراني بين المللي، حكمراني ملي و حكمراني محلي.